Bollinger Bands và mô hình giá cơ bản

Bài này gộp hai công cụ có chung một tinh thần: nhìn hình dạng của giá để đoán nó đang “tích năng lượng” hay đang “xả năng lượng”.

Bollinger Bands đo điều đó bằng toán. Mô hình giá đo bằng mắt. Cả hai đều cho bạn manh mối — không cái nào cho bạn sự chắc chắn.

Giải thích

Bollinger Bands

Bollinger Bands gồm ba đường bao quanh giá:

Dải giữa  = MA20 (trung bình 20 phiên)
Dải trên  = MA20 + 2 × độ lệch chuẩn
Dải dưới  = MA20 − 2 × độ lệch chuẩn

Độ lệch chuẩn (standard deviation) là con số đo giá đang dao động xa trung bình bao nhiêu. Giá càng giật mạnh, độ lệch chuẩn càng lớn, hai dải càng xa nhau. Phần lớn thời gian giá nằm bên trong hai dải.

Ba điều cần nhớ:

• Dải co hẹp (squeeze): thị trường yên ắng, biến động thấp. Thường xảy ra trước một cú chạy mạnh — nhưng không cho biết hướng.
• Giá chạm dải trên không phải lệnh bán. Trong xu hướng tăng mạnh, giá có thể “bò” dọc dải trên nhiều phiên liền — giống RSI nằm trên 70 ở bài trước.
• Dải mở rộng đột ngột cùng khối lượng lớn: cú chạy đã bắt đầu.

            co hẹp: "lò xo nén"            mở rộng: "lò xo bung"
  dải trên  ─────╮                    ╭──────────────────
                  ╰──────────────────╯           ╭───── giá
  giá       ~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~╭──────╯
  dải dưới        ╭──────────────────╮
            ─────╯                    ╰──────────────────

Bốn mô hình giá người mới nên biết

Mô hình giá (chart pattern) là những hình dạng hay lặp lại trên biểu đồ, phản ánh tâm lý đám đông.

 HAI ĐÁY (W)
 ╲            ╱
  ╲    ╱╲    ╱      ← đỉnh giữa: kẻ đường cổ ngang qua đây
   ╲  ╱  ╲  ╱
    ╲╱    ╲╱
   đáy 1  đáy 2

 VAI-ĐẦU-VAI
          ╱╲          ← đầu
         ╱  ╲
    ╱╲  ╱    ╲  ╱╲    ← hai vai
   ╱  ╲╱      ╲╱  ╲   ← đường cổ nối hai đáy giữa
  ╱                ╲
 ╱                  ╲ ← phá đường cổ: xu hướng yếu đi

 TAM GIÁC
 ╲                ╱   ← bứt ra một phía
  ╲      ╱╲      ╱
   ╲    ╱  ╲  ╱╲╱     ← đỉnh thấp dần, đáy cao dần
    ╲  ╱    ╲╱
     ╲╱

 CỜ
                 ╱    ← tăng tiếp (nếu thành công)
      ╱╲        ╱
     ╱  ╲╱╲    ╱      ← lá cờ: nghỉ ngắn, hơi chúi xuống
    ╱      ╲╱╲╱
   ╱                  ← cán cờ: cú tăng mạnh
  ╱

• Hai đỉnh / hai đáy (double top / double bottom): giá thử phá một vùng hai lần nhưng thất bại. Hai đáy có hình chữ W, hai đỉnh hình chữ M. Đường nối đỉnh giữa (với hai đáy) gọi là đường cổ (neckline).
• Vai-đầu-vai (head and shoulders): ba đỉnh, đỉnh giữa cao nhất. Thường xuất hiện cuối xu hướng tăng; phá đường cổ là dấu hiệu xu hướng yếu đi.
• Tam giác (triangle): biên độ dao động hẹp dần, đỉnh thấp dần hoặc đáy cao dần. Giá bị “ép” và thường bứt ra một phía.
• Cờ (flag): sau một cú tăng mạnh (cán cờ), giá nghỉ ngắn trong một kênh nhỏ đi ngang hoặc hơi chúi xuống, rồi có thể tăng tiếp.

Mô hình chỉ “hoàn thành” khi giá đóng cửa phá qua đường cổ hoặc cạnh tam giác — không phải khi bạn mới thấy nó “na ná”. Và ngay cả khi đã hoàn thành, tỷ lệ thất bại không nhỏ: giá phá qua rồi quay ngược lại (phá vỡ giả) là chuyện thường ngày.