Bài 4.2: Kế hoạch giao dịch — LetTrade

Ở bài trước, bạn đã có một setup — công thức cho một lệnh. Nhưng trade không phải một lệnh. Nó là hàng trăm lệnh, trải qua những ngày bạn tỉnh táo, những ngày bạn mệt, những tuần thị trường hiền và những tuần thị trường điên.

Ý chính của bài này: mọi quyết định quan trọng phải được đưa ra lúc bạn bình tĩnh, trước khi thị trường mở cửa — chứ không phải lúc đang nhìn giá nhảy múa.

Giải thích

Kế hoạch giao dịch (trading plan) là một văn bản ngắn trả lời các câu hỏi: trade thị trường nào, khung thời gian nào, dùng setup nào, rủi ro bao nhiêu mỗi lệnh, lỗ bao nhiêu thì dừng, và khi nào thì không được trade. Setup nằm bên trong kế hoạch, như công thức món ăn nằm trong quy trình vận hành của cả nhà hàng.

Đây là mẫu bạn có thể chép dùng ngay:

KẾ HOẠCH GIAO DỊCH CỦA: ______________     Ngày viết: ________

Thị trường & sản phẩm : (vd: cổ phiếu VN30 / BTC, ETH / vàng)
Khung thời gian       : phân tích ở ____, vào lệnh ở ____
Thời gian giao dịch   : (vd: tối 20h–21h xem biểu đồ, đặt lệnh chờ)
Setup được phép       : (chép nguyên văn 1–2 setup đã viết ở bài 4.1)
Rủi ro mỗi lệnh       : ___% vốn
Giới hạn lỗ ngày/tuần : (vd: thua 2 lệnh/ngày hoặc −3%/tuần thì dừng)
Số lệnh mở tối đa     : ___
Không giao dịch khi   : (vd: trước tin lớn, khi mệt, khi vừa thua đậm)
Review                : mỗi Chủ nhật đọc lại nhật ký

Vài điều giúp kế hoạch thật sự được dùng, chứ không nằm im trong ngăn kéo:

Ngắn. Một trang là đủ. Kế hoạch 30 điều thì lúc cần không ai nhớ nổi.
Cụ thể đến mức đo được. “Không trade khi mệt” khó kiểm tra; “không trade sau 23h” thì kiểm tra được.
Chỉ sửa vào cuối tuần. Muốn thay đổi gì, ghi chú lại và sửa trong buổi review Chủ nhật — không bao giờ sửa giữa phiên.
Có phần “khi nào dừng”. Đây là phần quan trọng nhất, và cũng là phần người mới hay bỏ trống nhất.

Kế hoạch dùng ra sao mỗi ngày?

Kế hoạch là bức tranh lớn; trước từng lệnh, bạn dùng một bản rút gọn của nó là checklist. Nếu có ô nào trả lời “không biết” — chưa vào lệnh.

[ ] Xu hướng khung lớn là gì? Lệnh này thuận hay ngược xu hướng?
[ ] Giá đang ở vùng nào (hỗ trợ / kháng cự / giữa chừng)?
[ ] Tín hiệu vào lệnh có đúng setup trong kế hoạch không?
[ ] Cắt lỗ ở đâu? Lý do?
[ ] Chốt lời ở đâu? R:R có ≥ 1:2?
[ ] Khối lượng đã tính theo quy tắc 1–2% chưa?
[ ] Có tin tức/sự kiện lớn sắp ra (báo cáo tài chính, lãi suất, CPI)?
[ ] Tâm lý hiện tại: bình tĩnh hay đang muốn gỡ / sợ lỡ?
[ ] Hôm nay/tuần này đã chạm giới hạn lỗ chưa?

Minh họa Checklist trước khi vào lệnh — bản rút gọn của kế hoạch. Bạn có thể dùng bản tương tác ở trang Checklist của site.

Ví dụ bằng số

Chị Lan làm văn phòng, vốn 50 triệu, giao dịch cổ phiếu VN vào buổi tối (đặt lệnh chờ cho phiên hôm sau). Chị viết phần rủi ro trong kế hoạch như sau — và quan trọng là quy hết ra tiền:

Rủi ro mỗi lệnh: 50.000.000đ × 1%: 500.000đ
Tối đa 2 lệnh mở cùng lúc → rủi ro cùng lúc: 1.000.000đ
Giới hạn ngày: thua 2 lệnh thì dừng: −1.000.000đ
Giới hạn tuần: −3% vốn thì nghỉ hết tuần: −1.500.000đ
Giới hạn tháng: −6% vốn thì dừng, xem lại toàn bộ: −3.000.000đ
Tháng tệ nhất có thể xảy ra: còn 47.000.000đ

Từ 47 triệu, chỉ cần lời khoảng 6,4% (3 ÷ 47) là về lại 50 triệu. Kế hoạch không ngăn được tháng xấu — nó giữ cho tháng xấu không thành thảm họa.

So với một người không có giới hạn nào: một tuần thua liên tiếp, nóng ruột, mỗi lệnh “đánh to hơn cho nhanh gỡ” — mất 15–20% vốn trong vài ngày là chuyện rất thường gặp. Lúc đó phải lời 18–25% mới hòa vốn. Mình sẽ quay lại chuyện này ở bài 5.2.

Thử trả lời Kế hoạch của bạn ghi: thua 2 lệnh trong ngày thì dừng. Hôm nay 10h bạn đã thua 2 lệnh. 10h30, một setup A cực kỳ đẹp xuất hiện. Bạn làm gì? Xem đáp án

Không vào. Setup đẹp không làm thay đổi trạng thái của bạn: bạn vẫn là người vừa thua 2 lệnh, đang khó chịu và muốn lấy lại. Quy tắc dừng tồn tại chính là để chặn những khoảnh khắc “lần này đẹp thật mà”. Thị trường mai vẫn mở, setup sẽ còn quay lại. Nếu bỏ lỡ một lệnh thắng, bạn mất một cơ hội; nếu tập thói quen phá quy tắc, bạn sẽ mất cả kế hoạch.

Sai lầm hay gặp

Kế hoạch chỉ nằm trong đầu. Thứ gì không viết ra sẽ bị “thương lượng lại” ngay khi giá bắt đầu chạy.
Sửa kế hoạch giữa phiên. “Thôi hôm nay nâng rủi ro lên 3% một lệnh thôi” — quyết định đưa ra lúc đang cảm xúc gần như luôn là quyết định tệ.
Bỏ trống phần giới hạn lỗ. Ai cũng nghĩ mình sẽ tự biết dừng. Thực tế, lúc cần dừng nhất lại là lúc bạn ít muốn dừng nhất.

Thực hành ngay

Giấy bút hoặc Google Docs ≈ 30 phút

Chép mẫu kế hoạch ở trên. Điền từng dòng, phần setup thì chép nguyên văn setup bạn đã viết ở bài 4.1.
Quy mọi giới hạn ra số tiền cụ thể như ví dụ của chị Lan: rủi ro mỗi lệnh, giới hạn ngày, tuần, tháng.
Viết ít nhất 3 dòng “Không giao dịch khi…” thật cụ thể với bạn (giờ giấc, tin tức, trạng thái cảm xúc).
In ra hoặc dán lên màn hình. Mở checklist trước khi vào lệnh và dùng nó cho mọi lệnh demo từ hôm nay.

Tóm tắt

Kế hoạch giao dịch là “kế hoạch bay”: trade cái gì, lúc nào, rủi ro bao nhiêu và lỗ đến đâu thì dừng — chốt hết lúc bình tĩnh, ngắn gọn trong một trang. Checklist là bản rút gọn để dùng trước từng lệnh. Bài tiếp theo: nhật ký giao dịch — cách biết bạn có thật sự làm theo kế hoạch hay không.