Thị trường là gì?

Trước khi nói tới nến, chỉ báo hay “điểm vào lệnh đẹp”, mình muốn bạn nắm một ý duy nhất. Nắm chắc ý này thì mọi bài sau sẽ dễ hơn nhiều:

Giá chỉ thay đổi khi có người chịu trả giá khác.

Giải thích

Thị trường — dù là cổ phiếu, coin hay vàng — là nơi tập hợp những người muốn mua và những người muốn bán cùng một thứ. Mỗi người đặt ra một mức giá mình chấp nhận:

• Người mua treo giá họ sẵn sàng trả (gọi là giá mua, tiếng Anh là bid).
• Người bán treo giá họ sẵn sàng nhận (giá bán, tiếng Anh là ask hoặc offer).

Giao dịch chỉ xảy ra khi hai bên gặp nhau ở cùng một mức giá. Nếu người mua sốt ruột, họ chấp nhận trả cao hơn để mua ngay → giá khớp lệnh nhích lên. Nếu người bán sốt ruột, họ chấp nhận bán rẻ hơn → giá đi xuống.

Danh sách tất cả các mức giá đang được treo gọi là sổ lệnh (order book). Trên app chứng khoán Việt Nam, bạn sẽ thấy nó dưới dạng “bảng giá” với 3 giá mua tốt nhất và 3 giá bán tốt nhất.

        BÊN MUA (chờ mua)          BÊN BÁN (chờ bán)
     Khối lượng   Giá mua        Giá bán   Khối lượng
        12.000    24.950   │     25.000      8.500
        30.400    24.900   │     25.050     15.000
        51.200    24.850   │     25.100     22.700
                           │
         ↑ người trả cao nhất      ↑ người bán rẻ nhất

Ở ví dụ trên, người mua trả cao nhất là 24.950đ, người bán rẻ nhất là 25.000đ. Chưa ai chịu nhường ai, nên chưa có giao dịch. Giá sẽ đi đâu tiếp theo phụ thuộc vào việc bên nào chịu “xuống nước” trước.

Đó là toàn bộ “bí mật” của giá tăng: người mua sẵn sàng trả nhiều hơn người bán đang đòi. Tin tốt, báo cáo lợi nhuận, lời đồn trên mạng — tất cả chỉ tác động tới giá thông qua việc thay đổi độ sốt ruột của người mua và người bán.