Hỗ trợ và kháng cự

Bạn sẽ để ý rằng giá hay “dội” lại ở cùng một vài mức. Lần thứ nhất xuống tới 30.000đ thì bật lên, vài tuần sau xuống lại gần 30.000đ thì lại bật lên. Đó không phải trùng hợp. Đó là trí nhớ của đám đông.

Bài này là một trong những bài thực dụng nhất của cả lộ trình: hỗ trợ và kháng cự sẽ cho bạn biết mua ở đâu thì hợp lý, cắt lỗ ở đâu, và chốt lời ở đâu.

Giải thích

Hỗ trợ (support) là vùng giá mà ở đó lực mua thường đủ mạnh để chặn đà giảm. Kháng cự (resistance) là vùng giá mà lực bán thường đủ mạnh để chặn đà tăng.

Vì sao chúng hình thành? Vì người ta nhớ giá:

• Ai từng mua ở 30.000đ và thấy giá bật lên sẽ muốn mua thêm nếu giá về lại đó.
• Ai lỡ không mua ở 30.000đ thì tự hứa “lần sau về đó mình mua”.
• Ai từng mua ở đỉnh 33.500đ rồi bị kẹp, khi giá quay lại gần 33.500đ sẽ muốn bán để “về bờ” — tạo ra kháng cự.

Vùng, không phải đường

Hàng nghìn người nhớ giá, nhưng không ai nhớ chính xác giống ai. Người này đặt mua ở 30.000đ, người kia ở 30.300đ, người khác ở 30.500đ. Vì vậy hỗ trợ và kháng cự là một vùng giá, không phải một đường kẻ chính xác. Bóng nến chọc qua vùng một chút rồi rút lại là chuyện rất bình thường.

Cách kẻ một vùng

1. Zoom ra khung ngày, nhìn ít nhất 6 tháng tới 1 năm.
2. Tìm những chỗ giá quay đầu ít nhất 2–3 lần ở cùng một mức.
3. Kẻ một hình chữ nhật bao quanh các điểm quay đầu đó — tính cả bóng nến và thân nến. Đó là vùng của bạn.
4. Chỉ giữ những vùng gần giá hiện tại. Biểu đồ kín mít vạch kẻ thì chẳng còn vùng nào có ý nghĩa.

Khi vùng bị phá

Không vùng nào giữ được mãi. Khi giá đóng cửa vượt hẳn lên trên kháng cự, ta gọi là breakout (phá vỡ). Những người bán ở trần cũ đã bán hết; những người lỡ tàu muốn mua lại khi giá quay về đó. Kết quả là vùng kháng cự cũ thường trở thành hỗ trợ mới — như biểu đồ trên. Điều ngược lại cũng đúng: hỗ trợ bị phá xuống thường trở thành kháng cự.

Chữ “thường” rất quan trọng. Có những cú phá vỡ giả — giá vượt lên rồi rơi ngay vào lại trong hộp. Bài 1.5 về khối lượng sẽ giúp bạn lọc bớt chúng. Còn lại, đó là việc của stop loss.

=

Ví dụ bằng số

Dựa vào biểu đồ trên, giả sử giá đang ở trong hộp và về gần vùng hỗ trợ. Một cách lên kế hoạch (chỉ để học): mua ở mép trên vùng hỗ trợ 30.600đ, stop loss dưới cả vùng và dưới cây nến từng chọc xuống 29.880đ, ở 29.700đ; chốt lời ở mép dưới vùng kháng cự 33.400đ. Vốn 60 triệu, rủi ro 1%:

Rủi ro tối đa: 60.000.000đ × 1%

600.000đ

Rủi ro mỗi cổ phiếu: 30.600 − 29.700

900đ

Lời mỗi cổ phiếu nếu tới kháng cự: 33.400 − 30.600

2.800đ

Khối lượng: 600.000 ÷ 900 ≈ 666 cp

→ 600 cp

Giá trị lệnh: 600 × 30.600đ

18.360.000đ

Nếu chạm stop loss: 600 × 900đ

−540.000đ

Nếu tới chốt lời: 600 × 2.800đ

+1.680.000đ

Tỷ lệ rủi ro : lợi nhuận

≈ 1 : 3,1

Chưa tính phí, thuế. Vị trí mua quyết định gần như toàn bộ chất lượng của lệnh.

Bây giờ thử mua ở giữa hộp, giá 32.000đ. Stop loss hợp lý vẫn phải ở dưới vùng hỗ trợ (29.700đ), còn kháng cự vẫn ở 33.400đ:

Rủi ro mỗi cổ phiếu: 32.000 − 29.700

2.300đ

Lời mỗi cổ phiếu: 33.400 − 32.000

1.400đ

Khối lượng: 600.000 ÷ 2.300 ≈ 260 cp

→ 200 cp

Tỷ lệ rủi ro : lợi nhuận

≈ 1 : 0,6

Chấp nhận mất 2.300đ để mong kiếm 1.400đ — một lệnh không đáng vào. Không vào lệnh cũng là một quyết định.

Thử trả lời Giá phá lên trên vùng kháng cự 33.400–34.000đ, chạy lên 36.000đ, rồi quay xuống chạm 34.000đ và bật lên. Vùng 33.400–34.000đ bây giờ đóng vai trò gì, và vì sao? Xem đáp án

Nó đã trở thành hỗ trợ — hiện tượng đổi vai. Những người muốn bán ở vùng đó (người bị kẹp từ trước, người bán theo kháng cự) phần lớn đã bán trong lúc giá phá lên. Còn những người lỡ cú phá vỡ thì đang chờ giá quay về để mua. Lực mua lúc này mạnh hơn lực bán ở chính vùng giá cũ.

Nếu bạn mua ở nhịp retest này, stop loss hợp lý nằm dưới vùng 33.400đ: giá rơi sâu trở lại vào trong hộp nghĩa là cú phá vỡ đã thất bại.

Sai lầm hay gặp

• Kẻ hỗ trợ là một đường chính xác đến từng đồng, rồi đặt stop loss sát ngay dưới đường đó. Một cái bóng nến chọc qua vùng là đủ đá bạn ra, ngay trước khi giá bật lên.
• Kẻ quá nhiều vùng. Vùng nào cũng “quan trọng” thì không vùng nào quan trọng. Hai vùng hỗ trợ và hai vùng kháng cự gần giá nhất là đủ.
• Tin vùng hỗ trợ tuyệt đối. Hỗ trợ là nơi xác suất bật lên cao hơn, không phải lời hứa. Vùng nào rồi cũng có ngày bị phá — đó là lý do stop loss tồn tại.

Thực hành ngay

TradingView ≈ 15 phút

1. Mở TradingView, chọn một mã bất kỳ ở khung ngày, zoom ra để thấy khoảng 1 năm.
2. Tìm những mức giá mà giá đã quay đầu ít nhất 2 lần. Dùng công cụ Rectangle (hình chữ nhật) để kẻ 2 vùng hỗ trợ bên dưới giá hiện tại và 2 vùng kháng cự bên trên.
3. Tô vùng hỗ trợ màu xanh, kháng cự màu đỏ. Tìm xem có vùng nào từng “đổi vai” — từng là kháng cự rồi thành hỗ trợ, hoặc ngược lại.
4. Giả sử bạn mua ở mép trên vùng hỗ trợ gần nhất: stop loss đặt ở đâu? Chốt lời ở vùng kháng cự nào? Tính R:R như ví dụ ở trên.
5. Nếu R:R nhỏ hơn 1:2, ghi lại “không vào” — và tự khen mình một câu vì đã biết bỏ qua một lệnh xấu.

Tóm tắt

Hỗ trợ và kháng cự là những vùng giá mà đám đông nhớ, nơi lực mua hoặc lực bán thường đủ mạnh để làm giá quay đầu; khi bị phá, chúng thường đổi vai cho nhau. Mua gần hỗ trợ với stop loss dưới vùng cho bạn rủi ro nhỏ và R:R tốt, còn mua ở giữa hộp thường là một lệnh xấu. Bài tiếp theo, mình sẽ học về khối lượng — công cụ giúp phân biệt cú phá vỡ thật với cú phá vỡ giả.