Bài 3.2: Quy tắc 1–2% — LetTrade

Bài trước cho thấy lỗ sâu thì rất khó gỡ. Câu hỏi tự nhiên tiếp theo: vậy mỗi lệnh nên chấp nhận mất bao nhiêu là vừa?

Câu trả lời mà phần lớn trader chuyên nghiệp dùng nghe đơn giản đến bất ngờ: mỗi lệnh, nếu sai, chỉ được mất tối đa 1–2% tổng vốn. Người mới nên bắt đầu ở 1%.

Giải thích

“Rủi ro 1%” không có nghĩa là “chỉ mua 1% vốn”

Đây là chỗ người mới nhầm nhiều nhất. Rủi ro là số tiền bạn sẽ mất nếu giá chạm stop loss — không phải tổng giá trị lệnh bạn mua.

Số tiền rủi ro tối đa = Vốn hiện có × % rủi ro
Số tiền rủi ro thực   = Khối lượng × (Giá vào − Giá cắt lỗ)

Với vốn 50 triệu và rủi ro 1%, bạn chấp nhận mất tối đa 500.000đ cho lệnh đó. Lệnh có thể trị giá 10 triệu, 15 triệu — miễn là nếu chạm cắt lỗ thì chỉ mất 500.000đ. Cách tính khối lượng chính xác sẽ có ở bài 3.5.

Tính trên vốn hiện có

Mỗi lần thua, vốn nhỏ đi, nên 1% của vốn cũng nhỏ đi theo. Đây là một “phanh tự động”: càng thua, bạn càng đánh nhỏ lại. Khi thắng và vốn tăng, 1% cũng tăng dần — một cách tăng quy mô an toàn.

Thêm vài “cầu chì” tổng

Quy tắc 1–2% bảo vệ từng lệnh. Bạn cũng cần giới hạn cho cả tài khoản:

Tổng rủi ro các lệnh đang mở — ví dụ không quá 3–5% vốn cùng lúc. Năm lệnh cổ phiếu ngân hàng mỗi lệnh 1% thực chất là một ván cược 5% vào ngành ngân hàng, vì chúng thường lên xuống cùng nhau.
Giới hạn lỗ ngày/tuần — ví dụ thua 3 lệnh trong ngày hoặc mất 5% trong tuần thì dừng, tắt máy.

 Ban đầu         ██████████████████████████████████████████████████ 50,0 triệu
 Rủi ro 1%/lệnh  █████████████████████████████████████████████      45,2 triệu
 Rủi ro 2%/lệnh  █████████████████████████████████████████          40,9 triệu
 Rủi ro 5%/lệnh  ██████████████████████████████                     29,9 triệu
 Rủi ro 10%/lệnh █████████████████                                  17,4 triệu

Minh họa Thua 10 lệnh liên tiếp với cùng vốn 50 triệu ban đầu (rủi ro tính trên vốn hiện có). Mỗi ô ≈ 1 triệu.

Ví dụ bằng số

1. Số tiền rủi ro mỗi lệnh với vốn 50 triệu:

Rủi ro 1%: 50.000.000 × 1%: 500.000đ
Rủi ro 2%: 50.000.000 × 2%: 1.000.000đ
Ví dụ: mua ở 20.000đ, cắt lỗ ở 19.000đ: 1.000đ/cp
Khối lượng với rủi ro 1% = 500.000 ÷ 1.000: 500 cp
Giá trị lệnh = 500 × 20.000: 10.000.000đ (20% vốn)
Nếu chạm cắt lỗ, mất: 500.000đ = 1% vốn

Lệnh trị giá 20% vốn, nhưng rủi ro chỉ 1% vốn — vì đã có điểm cắt lỗ. (Chưa tính phí giao dịch và thuế.)

2. Thua 10 lệnh liên tiếp — vốn ban đầu 50 triệu, rủi ro tính trên vốn hiện có:

Rủi ro mỗi lệnh	Vốn còn lại	% vốn còn lại	Cần lời để hòa vốn
1%	≈ 45,2 triệu	0,99¹⁰ ≈ 90,4%	≈ 10,6%
2%	≈ 40,9 triệu	0,98¹⁰ ≈ 81,7%	≈ 22,4%
5%	≈ 29,9 triệu	0,95¹⁰ ≈ 59,9%	≈ 67,0%
10%	≈ 17,4 triệu	0,90¹⁰ ≈ 34,9%	≈ 186,8%

Với 1–2%, chuỗi thua tồi tệ chỉ là một vết xước — vẫn còn khoảng 80–90% vốn. Với 10%, cùng chuỗi thua đó đã xóa gần hai phần ba tài khoản.

3. Mười lệnh thua liên tiếp có hiếm không? Hiếm hơn bạn sợ, nhưng chuỗi thua dài thì không hiếm chút nào. Giả sử bạn có một hệ thống thắng 40% số lệnh (và các lệnh độc lập với nhau). Tính theo xác suất, trong 100 lệnh, khả năng gặp ít nhất một chuỗi 6 lệnh thua liên tiếp là khoảng 87%, chuỗi 8 lệnh khoảng 49%. Chuỗi thua chắc chắn sẽ đến — câu hỏi chỉ là khi nó đến, bạn còn bao nhiêu vốn.

Thử trả lời Vốn của bạn là 30 triệu. Bạn mua một cổ phiếu trị giá 15 triệu. Có phải bạn đang rủi ro 50% vốn? Xem đáp án

Còn tùy vào điểm cắt lỗ. Nếu bạn đặt stop loss cách giá mua 4%, khi chạm cắt lỗ bạn mất 15.000.000 × 4% = 600.000đ, tức 600.000 ÷ 30.000.000 = 2% vốn. Nhưng nếu bạn không đặt cắt lỗ, rủi ro thực sự là toàn bộ 15 triệu — vì không có gì ngăn khoản lỗ cứ lớn dần. Rủi ro được định nghĩa bởi điểm cắt lỗ, không phải bởi giá trị lệnh.

Sai lầm hay gặp

Nhầm rủi ro với giá trị lệnh. “Mình chỉ mua 1% vốn” và “mình chỉ rủi ro 1% vốn” là hai chuyện rất khác nhau.
Tăng lên 5–10% khi thấy “chắc ăn” hoặc khi muốn gỡ. Những lệnh bạn chắc ăn nhất thường là những lệnh bạn kiểm tra kỹ ít nhất.
Mở nhiều lệnh cùng chiều, cùng ngành rồi nghĩ mỗi lệnh chỉ rủi ro 1%. Khi cả ngành giảm, chúng chạm cắt lỗ cùng lúc.

Thực hành ngay

Giấy bút / máy tính trên trang này ≈ 10 phút

Viết ra vốn giao dịch của bạn (hoặc vốn tài khoản demo). Tính 1% và 2% của số đó.
Mở máy tính khối lượng lệnh, nhập vốn, rủi ro 1%, một giá vào và một giá cắt lỗ tùy chọn. Xem giá trị lệnh lớn hơn số tiền rủi ro bao nhiêu lần.
Thử đổi cắt lỗ xa gấp đôi. Khối lượng thay đổi thế nào, số tiền rủi ro có đổi không?
Viết vào kế hoạch giao dịch của bạn ba con số: rủi ro mỗi lệnh (gợi ý 1%), tổng rủi ro các lệnh đang mở tối đa, và mức lỗ trong ngày/tuần thì dừng.

Tóm tắt

Quy tắc 1–2% nghĩa là mỗi lệnh, nếu chạm stop loss, chỉ mất tối đa 1–2% vốn hiện có — không phải chỉ mua 1–2% vốn. Nhờ đó, ngay cả chuỗi 10 lệnh thua liên tiếp cũng chỉ lấy đi khoảng 10–18% tài khoản. Bài tiếp theo, mình sẽ học cách đặt chính cái mốc quyết định rủi ro đó: stop loss.